Naar een nieuwe politieke verbeelding

door Corinne Kumar

Wij hebben de nacht in ons bezit genomen om ons verhaal te vertellen,
om te luisteren naar hen die niet gesproken hebben
wij, die onze kinderen hebben zien sterven in de morgen, verdienen het gehoord te worden:
wij hebben gelaten toegekeken toen zij hun verwondingen zichtbaar maakten
Niets doet er uiteindelijk toe behalve, het verdriet van kinderen
hun tranen moeten gerespecteerd worden
hun innerlijke stilte klinkt luider dan het gesproken woord
en alles wat is en leeft schreeuwt het uit van verontwaardiging
wij moeten niet overhaast tot de waarheid worden gedwongen
alles waarvoor woorden ons te kort schoten is in het geheim opgeslagen in onze geest
en al die optochten van verbitterde menigten
hebben we duizend maal de weg gewezen
we horen het verhaal telkens opnieuw en opnieuw en opnieuw
onze geesten zijn verstomd door het verdriet
er is niets dat ons nog bang kan maken. (1)

Vrienden van het Wereld Tribunaal over Irak,
Leden van de Jury, Vrienden van Irak, Vrienden van Turkije

we leven in een angstaanjagende tijd:

We leven in een gewelddadige tijd:
een tijd waarin onze gemeenschap en ons collectief geheugen langzaam sterft;
een tijd waarin dromen veranderen in niet-eindigende nachtmerries,
en de toekomst in flarden uiteenvalt;
een tijd die de diversiteit aan wereldbeelden doet wankelen en herleidt tot één enkele kosmologie, die haar eigen universele waarheden heeft geschapen: gelijkheid, ontwikkeling, vrede;
waarheden die inherent discriminatorisch, en zelfs gewelddadig zijn,
een tijd die een globale wereldorde tot leven heeft gebracht, waarin de meerderheid buiten spel is gezet, waarin de natuur wordt verkracht, waarin culturen en beschavingen worden vernietigd, en vrouwen worden geminacht;
een tijd waarin de strijd tegen het terrorisme volgens de regels van de Pax Americana gewelddadige onzekerheden en brutale oorlogen genereert:
oorlogen om grondstoffen – olie, diamanten, mineralen: bezettingsoorlogen,
staatsterrorisme, dat zich globaal verspreid onder US-monopolie,
een tijd die onze nieuwe woorden opdringt;
preventieve aanvallen, incidentele, niet-intentionele schade, ingebed journalisme, enemy combattants, krijgsgevangenen op wie de Conventie van Genève niet van toepassing is,
nieuwe woorden,
woorden gedrenkt in bloed
een tijd waarin het overheersende politiek denken, de instituties en de gerechtelijke procedures nauwelijks in staat zijn weerwerk te bieden aan het toenemende geweld dat steeds intenser wordt,
een tijd waarin vooruitgang de genocide van velen impliceert;
een tijd waarin mensenrechten herleid zijn tot de rechten van de geprivilegieerden, de rechten van de machtigen
een tijd waarin de politieke ruimte voor de ander steeds kleiner wordt, waarin die ruimte zich zelfs dreigt te sluiten.

Het lijkt alsof de wereld aan het eind van zijn verbeelding is gekomen.

Enkel de verbeelding kan ons redden van de angst: door de angst gedragen we ons immers als schapen, terwijl we zouden moeten dromen als dichters.

Laat mij dus wat sterren voor je rapen en een vuur voor je maken, en je een verhaal vertellen.
Het is een verhaal van gruwel en hoop, een verhaal over hen die vermist zijn, hen die verdwenen zijn; een verhaal dat tegelijk reëel en magisch is, een verhaal van Lawrence Thornton in Imagining Argentina.

Het zou een verhaal uit Irak kunnen zijn.
Ik vertel dit verhaal voor Eman en Hanna, Rana, Amal; voor de kinderen van Irak.

Het is een verhaal over Argentinië onder de dictatuur. De held is een tedere man, Carlos Rueda, een intense man die directeur is van een kindertheater en zich thuis voelt in de wereld van kinderen. Tijdens het bewind van de dictators ontdekt Carlos dat hij een heel bijzondere gave bezit. Hij wordt er zich van bewust dat hij een plek, een thuis, een haven is voor dromen. Hij is in staat het lot van de vermisten te vertellen. Uit alle hoeken van Argentinië komen mannen en vrouwen naar hem toe, ze zitten in zijn huis en zijn tuin, en Carlos vertelt hen verhalen: verhalen van marteling, dood, moed, verhalen over de vermisten, verhalen over hen die verdwenen zijn.

Op een dag arresteert het regime zijn vrouw Celia. De wereld van Carlos stort in elkaar, tot het tot hem doordringt dat hij haar levend moet houden in zijn verbeelding.
Enkel de verbeelding, zegt Carlos, kan ons redden van de angst: door de angst gedragen wij ons immers als schapen, terwijl we zouden moeten dromen als dichters.

Naarmate het regime gewelddadiger wordt komen de vrouwen in opstand. De vrouwen: als echtgenotes, als moeders, als dochters. Zij verzamelen in stilte op de Plaza de Mayo. In stilte draagt elk van hen een bord waarop ze een verdwijning melden of vragen naar het lot van de vermisten. De vrouwen wandelen rustig, soms wandelen ze hand in hand.
Het is niet enkel een daad van protest; het is een uiting van betrokkenheid: iedereen luistert naar het verhaal van de ander, iedereen probeert de ander gerust te stellen door een aanraking, en spint op die manier een gevoel van gemeenschap.
Een gemeenschap die groeit naarmate de mannen hen vervoegen.
De Generaals kijken toe door het raam, onophoudelijk.

Mensen beseffen dat ze geen onverschillige toeschouwers, omstanders, of zelfs specialisten kunnen zijn.
De onverschilligheid van de toeschouwers is niet genoeg.
Eén van hen moet een getuige zijn.
Een getuige is niet zomaar een toeschouwer.
Een getuige kijkt niet alleen toe maar luistert ook.
Een getuige herinnert zich.

Alles moet herinnerd worden. Niets mag worden vergeten.
Wij moeten de geschiedenis reconstrueren uit de herinneringen.

We moeten de nieuwe denkbeelden verkennen als getuigen, en niet als specialisten.
De Moeders van de Plaza de Mayo in Argentinië geven uitdrukking aan deze nieuwe denkbeelden.

Onze denkbeelden moeten anders zijn:
De nieuwe verbeelding kan geen wortels hebben in het overheersende vertoog, maar moet trachten zichzelf te plaatsen in een afwijkend discours, een discours dat voortkomt uit een diepe kritiek op de verschillende vormen van overheersing en geweld in onze wereld: om het even welk nieuw denkbeeld kan op geen enkele wijze verbonden zijn met overheersende vertogen en systemen van geweld en uitsluiting:

Deze nieuwe verbeelding zal het pad achter zich laten van de eurocentrische en androcentrische methodes, methodes die enkel observeren en beschrijven, die enkel berekenen en classificeren, en volkomen onverschillig zijn voor fenomenen die niet kunnen beschreven of verklaard worden op die manier. We moeten de overheersende mythologie deconstrueren, de invasie van het overheersende discours tegenhouden, de integratie van het Zuiden in de globaliseringagenda en de oorlog tegen het terrorisme een halt toeroepen. De nieuwe verbeelding nodigt ons uit een nieuw spectrum van methodes te creëren, methodes die breken met het lineaire denken, en evolueren naar een meer holistische, holografische perceptie. De nieuwe verbeelding dwingt ons te zoeken naar meer kwalitatieve methodes in mondelinge geschiedenis, experimentele analyse, gebruik te maken van vloeiende categorieën, te luisteren naar nuances, te zoeken naar de schaduw, in poëzie, in mythes, in metaforen. Ze nodigt ons uit tot een vorm van kennis die de controle en uitbuiting van de Natuur afwijst, maar juist onze verbondenheid met de Natuur herontdekt: om de fragmenten samen te brengen, de essentie te onderscheiden, in een andere ruimte te bewegen, een andere tijd, de verborgen vormen van kennis te heroveren, vergeten plaatsen te doen herleven, andere kosmologieën terug te vinden, de toekomst te hertekenen. Het is misschien hier dat de notie van het sacrale overleeft, hier, in de kosmologieën en ontworteling van culturen, hier, samen met de verstotenen, dat we het begin van een alternatief discours moeten zoeken.

Het is niet moeilijk om vast te stellen dat we aan het einde van een tijdperk gekomen zijn als elke oude categorie een holle klank krijgt, en we in het donker tasten om nieuwe vormen te ontdekken. Kunnen we nieuwe woorden vinden, nieuwe wegen zoeken; kunnen we uit de menselijke geest mogelijkheden creëren om de bestaande uitbuitende sociale orde te transformeren, en een groter menselijk potentieel te ontdekken?

Wat we vandaag in de wereld nodig hebben zijn nieuwe universalismen; geen universalismen die de verscheidenheid ontkennen en vasthouden aan het ene; geen universalismen ontstaan uit eurocentrisme en patriarchale structuren; maar universalismen die het universele in de diverse specifieke beschavingen over de hele wereld erkennen, die de gecumuleerde ervaringen en vormen van kennis van vorige generaties niet verwerpen, maar die het opleggen verwerpen van om het even welke monolithische structuur waarvan wordt verondersteld dat alle andere mensen daar moeten in ondergebracht worden. Nieuwe universalismen die de uitdaging aangaan met de huidige universele trend – militarisme, nuclearisme, oorlog. Universalismen, die de pluraliteit van de verschillende beschavingen zullen respecteren; hun filosofieën, hun ideologieën, hun tradities en culturen;

We moeten alternatieve uitgangspunten voor verandering bedenken: visies die zullen ontstaan uit interculturele gesprekken en andere tradities, dialogen tussen culturen die het totalitarisme van de westerse ‘logos’ uitdagen en er bovenuit stijgen, conversaties die zich niet onderwerpen aan de hegemonie van het universele discours.

Leden van de Jury, de nieuwe verbeelding nodigt ons uit tot een ander discours over mensenrechten; een discours dat niet gevangen is in de universalismen van het dominante denken gebonden aan een markteconomie, een monoculturalisme, een materialistische ethiek en de politiek van de natie staat. De nieuwe verbeelding mag evenmin gevangen zijn in een discours van de cultuur van het particuliere. Het moet een verbeelding zijn die universalismen voorstelt geboren uit een dialoog tussen beschavingen. En dat houdt een andere ethiek van de dialoog in. We moeten gezichtspunten ontwikkelen over de universaliteit van mensenrechten, in dialoog met andere culturele perspectieven op de realiteit, andere noties over ontwikkeling, democratie, zelfs verzet, andere concepten over macht (geen macht om controle uit te oefenen en een hegemonie op te leggen, maar macht om vooruit te gaan en sterker te worden, andere noties over regeren, andere noties over gelijkheid; gelijkheid maak van ons vlakke en anonieme burgers van de natie staat. Misschien kan de notie waardigheid het discours veranderen. De Iraqi op het Tribunaal spreken over waardigheid, andere concepten van gerechtigheid – gerechtigheid zonder wraak, gerechtigheid die waarheid en verzoening nastreeft, gerechtigheid die bijdraagt tot het genezingsproces van individuen en gemeenschappen. Het is niet omdat de mensheid vele horizonten aanreikt, en onze ogen zoals ze nu kijken deze horizonten nog niet kunnen aanschouwen, dat ze daarom niet bestaan.

Neem het universele discours over democratie: het nieuwe magische woord om de wereld te hervormen, het grotere Middenoosten: het begrip democratie is gebonden aan de notie van individuele rechten, privé bezit, markteconomie. Ons wordt gezegd dat we allemaal gelijk zijn, maar de markt staat garant voor ongelijkheid, ongelijke verdeling, en dicteert dat enkelen veel mogen bezitten en dat velen niets mogen hebben. Wat moeten we doen met de retoriek van politieke ongelijkheid waarop deze democratie is gebouwd, terwijl de meerderheid steeds minder heeft en onder de armoedegrens leeft? We moeten naar een nieuwe invulling van het begrip democratie, naar een concept van vrijheid dat niet enkel haar wortels heeft in de Verlichting en de Markt. Er is een dwingende behoefte om het politieke heruit te vinden, om de politiek een ethische injectie te geven.
De nieuwe politieke verbeelding preekt over een ethiek van de zorg:

In 1996 werd aan Madeleine Albright, de toenmalige staatssecretaris van de US, gevraagd hoe ze zich voelde bij de idee dat 500.000 Irakese kinderen gestorven waren als resultaat van de economische sancties van de US (in naam van de UN veiligheidsraad), in de context van de voortdurende oorlog. Was het een hoge prijs? Was het dat waard? Ze antwoordde: Ja, alles bij elkaar beschouwd denken we dat het de prijs waard was. Kinderen die sterven in de oorlog worden beschouwd als incidentele schade. Maar op het niveau van de mensenrechten worden we als gelijk beschouwd, en heeft iedereen het fundamentele recht op leven.

Wat betekent het recht op leven echter voor alle genetisch vervormde kinderen die overal ter wereld worden geboren als gevolg van verarmd uranium? Verarmd uranium dat werd gebruikt in de oorlogen in Bosnië, Kosovo, Afghanistan en in Irak, met de gekende gevolgen voor deze generatie, en voor de generaties die komen.

De nieuwe politieke verbeelding nodigt ons uit om een ander verhaal te schrijven: een contra-hegemonische geschiedenis, een geschiedenis van de marge. Het is een tocht langs de zijlijn; eerder een tocht dan een bestemming; een tocht waarin de alledaagsheid van ons leven ons mogelijkheden aanreikt voor onze verbeelding, overleven, behoud, verbondenheid en gemeenschap. De idee van de verbeelding is onlosmakelijk verbonden aan de politieke, persoonlijke en historische dimensies van gemeenschap en identiteit. Het is de ontwrichting van bepaalde sociale groepen die de uiting van nieuwe denkbeelden mogelijk maakt. Deze sociale groepen, de uitgestotenen, het globale zuiden, het zuiden in het noorden, het zuiden in het zuiden, beginnen deze nieuwe denkbeelden uit te dragen.

Bij het beschrijven van hun nieuwe denkbeelden verklaren de boeren in Chiapas, Mexico, hun kernvisie in hun strijd om levenskwaliteit en het behoud van hun leefwereld. En in hun wijze en voorzichtige organisatie, in hun politieke visie en verbeelding, bieden zij geen heldere, rigide en universele waarheden aan: zij weten dat de tocht zelf heel kostbaar is, en vatten hun visie samen in drie kleine woordjes:
Asking, we walk - wij wandelen, vragend
Het vragen op zich tart de overheersende verhalen, de huizen van de meesters: de huizen van de rede met hun universele waarheden over macht, over politiek.
Door hun andere logica tekenen de Zapatistas de contouren van deze nieuwe denkbeelden.

De nieuwe politieke verbeelding nodigt ons uit het huis van de meester te ontmantelen, en zoals Audre Lorde ooit zei: met het gereedschap van de meester kun je het huis van de meester niet afbreken. Het is hoog tijd om de centraliserende logica, die impliciet aanwezig is in de dominante vertogen over oorlog, veiligheid, mensenrechten en democratie in vraag te stellen. Die dominante logica is een logica van geweld en uitsluiting, een logica van ontwikkeling en onderontwikkeling, een logica van superieur en inferieur, een logica van beschaafd en barbaars. Deze centraliserende logica moet gefragmenteerd worden, moet onderbroken en zelfs totaal ontwricht worden. De nieuwe politieke denkbeelden richten zicht op deze ontwrichting.

Het Wereld Tribunaal over Irak spreekt over deze ontwrichting: het is de ontwrichting van het dominante vertoog en de dominante politiek van onze tijd. Publieke hoorzittingen, publieke tribunalen, tribunalen van vrouwen zijn allen uitdrukkingen van het verzet van het volk, uitdrukkingen van de nieuwe politieke verbeelding die andere manieren vindt om over waarheid en macht te spreken. Daarbij zijn we ons bewust van het feit dat de concepten en categorieën die ingebed zijn in het dominante denken en de instituties niet in staat zijn het geweld te begrijpen.
Dus vragen we ons af: waar kunnen onafhankelijke mensen naar toe om schadeloosstelling te krijgen voor de misdaden die tegen hen gepleegd werden? Waar moeten de mensen van Irak heen voor de schadeloosstelling op te eisen die hen toekomt? Er zijn geen mechanismen in het gerechtelijke discours of in de rechtspraktijk waarin mensen de soevereine staat eens flink kunnen aanpakken; wanneer staten de internnationale verdragen of de universele Verklaring voor de Rechten van de Mens ondertekenen staan ze als het ware garant voor de mensenrechten en de vrijheid van hun burgers. Wat echter in realiteit gebeurt, is dat de staat de grootste overtreder wordt van die rechten. We weten dat de Internationale rechtbank voor Strafzaken bekrachtigd werd door heel veel landen, maar staatsgebonden blijft: de grootste overtreder, de Verenigde Staten, weigert het decreet van Rome te bekrachtigen, en gaat rustig door met bilaterale akkoorden te sluiten met andere staten die ervan overtuigd zijn dat de VS ook niet zal vervolgd worden voor de oorlogsmisdaden die ze straffeloos verder zullen begaan.
Waar zullen we dan gerechtigheid vinden?

Misschien in de uitingen van verzet die de legitimiteit niet zoeken in de dominante maatstaven of paradigma’s, en ook niet in het gerecht, maar in nieuwe politieke en kennisparadigma’s. De Waarheidscommissies, de publieke Hoorzittingen, de Volkstribunalen en de Tribunalen van Vrouwen zijn verzetsbewegingen die De Macht aanpakken en haar uitdagen. Ze creëren andere referentiepunten, zoeken andere inspiratiebronnen, ze richten zich tot het geweten van de wereld, brengen de ethiek terug in de politiek, en dekoloniseren onze geest en onze verbeelding.

Het Zuiden heeft veel te lang een wereldbeeld aanvaard dat haar culturen heeft overheerst, haar ontwikkelingsmodel en haar esthetiek heeft gedefinieerd, haar militaire, nucleaire, wetenschappelijke en technologische ontwikkeling heeft bepaald, en haar manier van regeren heeft gekneed naar het model van de moderne natiestaat. Het moderne politieke idioom is een eurocentrische wereld van natiestaten, gecentraliseerd, gebureaucratiseerd, gemilitariseerd en zelf genucleariseerd. De natiestaat heeft de gemeenschap homogeen gemaakt en elke vorm van culturele diversiteit daarin opgenomen, alle verschillen in beschaving opgeslorpt in één uniforme politieke entiteit, die nu deel uitmaakt van de Nieuwe Wereld Orde.
Er werd een kosmologie geconstrueerd die we kennen onder de noemer ‘universele waarden’, een kosmologie die haar filosofische, ideologische en politieke roots heeft in de specifieke historische en culturele context van het westen. Op welke gronden is men ertoe gekomen die waarden universeel te noemen? De wereldvisie waarin het centrum van de wereld eerst Europa en later Noord Amerika was slorpte alle beschavingen op in een westers kader. Elke vorm van culturele diversiteit werd ondergebracht in een schema dat beschaving werd genoemd, en alle specifieke historische ervaringen van het westen werden universeel genoemd. Wat relevant was voor het westen moest een model zijn voor de rest van de wereld; wat goed was voor het centrum moest ook van betekenis zijn voor de periferie. Al het westerse werd simpelweg universeel. Elke andere beschaving, elk ander kennissysteem werd gedefinieerd door en vergeleken met het westerse paradigma, en onderworpen aan de westerse canon en het eurocentrisme.

In deze kosmologie waren de Anderen de beschavingen van Azië, Afrika, Latijns-Amerika, de culturen van de Stille Oceaan, en de Arabische wereld. In nauwelijks 20 jaar tijd slaagde het westen er in om 2 biljoen mensen te doen geloven dat ze onderontwikkeld waren (2) , ten opzichte van het naoorlogse groeimodel, de markteconomie en de internationale economische orde ontworpen in Bretton Woods. Alles sociale geledingen werden tot een enkel model herleid, alle vormen van kennis werden samengebracht in één megawetenschap, de plaatselijke geneeskunde werd herleid tot een ‘universele’ geneeskunde, ontwikkeling betekende enkel nog de groei van het BNP, van de consumptie, van de industrialisatie. Alles moest conform zijn aan het zelfbeeld van de westerse homo-economicus, die niet gender-neutraal is, en dat nooit is geweest. Dit heeft de denkpatronen van de wereld bepaald, en ook de ecologische patronen; de wetenschappelijke en ontwikkelingssymbolen, de militaire psyche, de kennis, de waarheid: universele waarheden die blind zijn geweest voor cultuur, ras, klasse, gender. Universele patriarchale waarheden, oplegd onder het mom van ethiek en beschaving.

Het is essentieel om geen nieuwe doctrines en dogma’s te ontwikkelen, of een nieuw coherent politiek schema te ontwerpen. We moeten een nieuwe verbeeldingsrijke houding suggereren, een houding die radicaal en gezagsondermijnend kan zijn en in staat is de logica van de huidige ontwikkeling te doorbreken. Misschien zouden we, zoals de dichter zegt, nu moeten breken met de routine, en een extravagante daad stellen die de loop van de geschiedenis kan veranderen. Het is van levensbelang de politiek van geweld en uitsluiting achter ons te laten en nieuwe politieke denkbeelden te vinden.

Een denkbeeld waarin de mensen aan de marge, de volkeren van het zuiden subjecten zijn van hun eigen geschiedenis, die hun eigen verhalen schrijven, nieuwe universalismen aanbieden, een wereld dromen in verrijkende termen, een nieuwe radicale verbeelding construeren.

We moeten nieuwe beelden van het zuiden zoeken:
het Zuiden niet enkel zien als de derde wereld, als de beschavingen van Azië, de Arabische wereld, Afrika, Latijns Amerika, maar het zuiden als de stemmen en bewegingen van volkeren, overal waar die bewegingen plaatsvinden;

het Zuiden als de visies en wijsheden van vrouwen:

het Zuiden als de ontdekking van nieuwe paradigma’s, die de bestaande theoretische concepten en categorieën in vraag stellen, en de constructies van de geest aan diggelen slaan, het zoeken naar een nieuwe taal om te beschrijven wat wordt gezien, en het ene, objectieve, rationele, wetenschappelijke wereldbeeld weigert te aanvaarden als het enige wereldbeeld;
het Zuiden als de ontdekking van andere kosmologieën, als het herstel van andere vormen van kennis die zijn verborgen, onderdrukt, het zwijgen opgelegd; het zuiden als een heropstanding
van deze onderdukte kennis.

Het Zuiden als geschiedenis, het Zuiden als geheugen

Het Zuiden als de vindplaats van nieuwe politieke paradigma’s, van nieuwe politieke patronen, waarin alternatieve politie denkbeelden worden gecreëerd;
Het Zuiden waarin elke beschaving haar eigen idioom onthult; het Zuiden als dialoog tussen beschavingen;

Het zuiden als nieuwe universalismen,

Het nodigt ons uit een nieuwe verbeelding te creëren,
Het Zuiden als nieuw politiek denkbeeld (3)

De Vrouwentribunalen zijn een uitdrukking van de nieuwe verbeelding:
De Vrouwentribunalen ontvouwen een ruimte, een beeld, een horizon die ons uitnodigt te denken, te voelen, uit te dagen, te durven dromen.

Het is een poging om een nieuwe ruimte voor vrouwen te definiëren, en deze ruimte te injecteren met een nieuwe visie, een nieuwe politiek. Het is een verzameling van stemmen en denkbeelden uit het zuiden. De Vrouwentribunalen vorderen de subjectieve en objectieve vormen van kennis terug op, en creëren op die manier rijkere en diepere structuren van kennis waarin de toeschouwer geen afstand neemt van wat hij/zij observeert, de onderzoeker zich niet distantieert van zijn/haar onderzoek. De Vrouwentribunalen proberen de objectieve realiteit (analyse) en de subjectieve getuigenissen van vrouwen tot één geheel samen te brengen; het rationele met het intuïtieve te verzoenen, het persoonlijke me het politieke, het logische met het lyrische (door middel van video getuigenissen, artistieke beelden, en poëzie); we kunnen de danser niet scheiden van de dans. Het nodigt ons uit nieuwe inzichten te onderscheiden, biedt ons andere vormen van kennis aan, en dwingt ons diepere lagen van kennis te zoeken om nieuwe paradigma’s te creëren.

Net als het Wereldtribunaal over Irak zijn de Vrouwentribunalen publieke hoorzittingen: het Gerecht wordt op een symbolische manier gebruikt. De Tribunalen zijn heilige plaatsen voor vrouwen, waar ze in de taal van het lijden spreken, de misdaden benoemen, herstel en zelfs genezing zoeken.
Het is een verwerping van het stilzwijgen over de misdaden en het geweld:
Stilte onderdrukt, stilt doodt:
Het verbreken van de stilte betekent een breekpunt en het vertellen van een andere waarheid.
Terwijl de Vrouwentribunalen naar de stemmen van de overlevenden luisteren, luisteren ze ook naar de stemmen van de vrouwen die verzet bieden, die rebelleren, die weigeren tegen hun dromen in te gaan. Ze horen hoe het dominante discours over de mensenrechten, waaruit de kennis van vrouwen werd geweerd, wordt aangevochten. Herhaaldelijk horen ze de nood om het discours uit te breiden met de betekenissen, de symbolen en de perspectieven van vrouwen.

Er wordt gesproken over een nieuwe generatie van mensenrechten voor vrouwen.

Het Vrouwentribunaal is een eerbetoon aan de menselijke geest, waar getuigenissen niet enkel gehoord worden maar ook gelegitimeerd worden. Het Tribunaal zorgt dat het lijden van getuigen, slachtoffers, overlevenden, en verzetsmensen niet enkel wordt erkend, maar zorgt ook voor een erkenning van hun hoop en dromen. Het richt zich tot de onderdrukten en tot hen die het zwijgen werd opgelegd. Het maakt komaf met de dominante ideologieën en geeft de mensen hun leven weer in hun eigen handen.
Het Vrouwentribunaal brengt een eerbetoon aan deze opstandige stemmen, stemmen die het dominante discours van oorlog en bezetting, van veiligheid, recht en patriarchaat verstoren…

Met onze partner-organisaties, en bouwend op de methodologie van de Vrouwentribunalen, hebben we 2 sessies gehouden van het Wereldtribunaal over Irak.
In Januari 2004 hielden we op het World Social Forum in India een Wereldtribunaal over US oorlogsmisdaden met een centrale sessie over Irak, en vele andere stemmen van andere sessies van het WTI werden gehoord. De focus van de WTI-Mumbai sessie lag op de oorlogsmisdaden van de VS gedurende de laatste 50 jaar. Het werd duidelijk dat de VS het enige land in de wereld was en is dat wapens voor massadestructie gebruikt: de atoombommen op Hiroshima en Nagasaki, het testen van de waterstofbommen op de Bikini Atoll in de Stille Oceaan, het gebruik van verarmd uranium in de oorlogen in Afghanistan, Kosovo, de eerste Golfoorlog, en nu opnieuw in Irak;
Agent Orange, de chemische oorlogsvoering in Vietnam, en nu opnieuw het gebruik van MK-77, een versie van napalm in Irak, bacteriologische oorlogsvoering in Cuba, het aanleggen van militaire basissen over de hele wereld (ongeveer 130), en het steeds verder uitbreiden daarvan…
Leden van de Jury, wij vragen dat de reden voor de agressie en de oorlog tegen Irak – de zoektocht naar wapens voor massadestructie – gezien zou worden in de context van de globale hegemonie en haar huidige gebruik van wapens voor massadestructie in de hele wereld.
Want dit is wat schaamteloos gebeurt.
Iemand in deze sessie zei dat Nuremberg het gerecht was van de winnaars. Ik vraag mij echter af of het uitzicht van de wereld, de realpolitik, de wereld zou veranderd hebben moest de wereld geëist hebben dat Amerika zich zou verontschuldigd hebben en dat recht en schadeloosstelling zou gegeven worden aan de hibakusha van Hiroshima en Nagasaki. We moeten het vele onrecht dat gebeurd is in de wereld trachten recht te zetten. Misschien moeten we de bewegingen voor compensatie en schadeloosstelling voor de slachtoffers van de oorlogen van Amerika – de grootste schurkenstaat van onze tijd – vervoegen.

Vorige week hielden we in Turkije de Arabische sessie van de WTI, dat zich focuste op de oorlogsmisdaden van de VS, het Project van de Nieuwe Amerikaanse eeuw en de Arabische straat. Er werden verschillende aanbevelingen gegeven in die sessie, en we presenteren er hier een aantal aan de Jury:

1. we eisen het onvoorwaardelijke Einde van de Bezetting die illegaal en immoreel is: voor Irak, voor Palestina
2. de WTI-Arab vraagt een onafhankelijk onderzoek van de misdaden in Abu Ghraib en eist deze in de context te plaatsen van Amerika’s systematisch gebruik van foltering en misbruik van gevangen, van Bagram in Afghanistan tot Guantanamo in Cuba
3. we eisen het oprichten van een wereldcommissie bestaande uit wetenschappers, getuigen, experten, studenten en activisten om de wapens voor massa destructie van de USA te onderzoeken: wat werd gebruikt, wat opgeslagen is, en wat kan gebruikt worden.
4. we vragen een onafhankelijk onderzoek naar de nucleaire oorlog die zich ontwikkeld in Irak, het gebruik van verarmd uranium sinds 1991 en napalm (MK-77), en het effect van verarmd uranium en napalm op de volkeren van Irak, in het bijzonder de kinderen. Misschien kunnen we dan een zaak aanspannen tegen de VS: embargo tegen de VS!
5. we vragen om Volkstribunalen overal in de Arabische wereld, die het dominante denken, de praxis van de oorlog, en het geweld in vraag stellen, waar de stemmen en de visies van de Arabische straat gehoord worden:

Ik wil het Tribunaal meenemen naar een klein hoekje van de Arabische straat:
Het spreekt volgens een andere logica
In geciviliseerde en geprivilegieerde causerieën is de Arabische straat
Een straat van geweld, van extremisme, bevolkt door moordenaars, terroristen, wilden, barbaren
Natuurlijk is de barbaar de slechte, de onbeschaafde
Van communist tot terrorist
Het woord barbaar nodigt ons uit een verhaal te onthouden:

Ooit, lang geleden, op een andere plaats, in een andere tijd,
Keerden mannen en vrouwen zich af van het imperium
Ze trokken zich terug uit de beschaafde wereld en verzamelden hun krachten
Om weerstand te kunnen bieden aan de oprukkende horden barbaren
Een verhaal dat erg op dat van vandaag lijkt
Met één heel belangrijk verschil
Vandaag zijn we niet gewaarschuwd over de komst van de barbaren, weten we niet dat ze wachten aan de grenzen, en op de poorten kloppen
Omdat ze al enige tijd in ons midden zijn
In Washington,
In het Witte Huis
In ons leven
Waar ze ons erfgoed vernietigen, onze geschiedenis herschrijven,
Ons collectief geheugen vermoorden, onze dromen vernietigen

Vraagt iemand zich nog af waarom er zoveel woede, zoveel haat is?
Zoals Bush zich afvraagt waarom, vooral: we zijn immers zo goed,
We zijn immers zo democratisch.
Misschien komt het door onze Welvaart? Misschien komt het door onze Vrijheid?
Maar moesten ze misschien eens zorgvuldig luisteren naar de Arabische straat,
Dan zouden ze andere verhalen horen, verhalen waarom mensen de Amerikaanse vlag verbranden.
Verhalen die wijzen op unilaterale ondersteuning door Amerika van de Israëlische bezetting van Palestina
Verhalen van hun steun aan corrupte leiders, brutale regimes,
Om hun eigen strategische belangen veilig te stellen.
Oliereserves te controleren, hun economische belangen te vrijwaren
Het is het verhaal over de laatste 40 jaar van de Amerikaanse buitenlandse politiek in de Arabische regio
Van het petro-militaire complex dat nog doortrapter wordt nu het ambities heeft de wereld te overheersen
De nieuwe wereldorde en de nieuwe Amerikaanse Eeuw

Maar er gaan andere stemmen op
Stemmen van het geweten, stemmen van mededogen:
Stemmen van de Amerikaanse straat
De stem van een dichter, die om de hoek kijkt naar de Arabische straat
Een gedicht geschreven op een ander moment in de tijd:

De stuiptrekkingen van jullie netwerk
Doet koningen verdwijnen
Jullie mond open van woede
Doet naties knielen in angst
Jullie bommen kunnen de seizoen veranderen
De lente wegblazen

Wat verlangen jullie nog meer?
Waarom lijden jullie?

Zeeën splijten als jullie het gebieden
Jullie paddestoelen vullen de hemel
Waarom zijn jullie ongelukkig?
Waarom huilen jullie kinderen?

Ze knielen alleen in paniek
Met angst in elke oogopslag
Hun nachten worden dagelijks bedreigd
Door een bittere erfenis
Jullie dwalen in verkleurde kastelen
Met diepe en vergiftige vestingen
Jullie horen de vervloekingen niet
Die stokken in de keel van jullie kinderen (4)

We luisteren naar het gedicht over de zeeën heen
Begrijpen het verhaal van de barbaren doorheen de tijd
Kennen de wijsheden gegrift in onze geschiedenis, in ons geheugen

Wanneer ze vandaag verzamelen in Brussel voor een US/EU/UN/Nato vergadering om de schuldenlast van Irak kwijt te schelden
Moeten wij vragen wat hun schuld aan de Irakezen is.
Welke schadeloosstelling zullen zij betalen voor de dood en destructie van een volk, een beschaving?
Hoe zullen ze hun schuld berekenen?
Wanneer Zij in de ogen van de kinderen kijken
Welke verhalen zullen ze hen vertellen?

Zullen ze vertellen
Dat eens-niet-zo-lang geleden,
Toen duizenden Irakezen werden omgebracht
Zij hun ogen afwendden, en zij verkozen te kijken naar de toekomst gecreëerd door de oorlogsstokers
Dat ze luisterden naar hun dubbelzinnige woorden,
Hun politieke capriolen goedkeurden
Hun script bestond uit verdelging en uitroeiing; ze maakten de UN irrelevant
En de uitbouw van een imperium is hun Finale
En als ze in de ogen van de kinderen kijken
Zullen ze hen vertellen dat ze geen antwoorden hadden, en dat zij enkel gewelddadige oplossingen aanvaardden?
Wat zullen Zij hun kinderen vertellen?

Zij moeten naar andere verhalen luisteren.
Verhalen uit de hoeken van de Arabische straat – verhalen van Irakese moeders,
Van Abu Ghraib,
Verhalen van mensen met een geweten van over de hele wereld
Verhalen van moed en verbintenis, verhalen van harmonie en hoop:
Verhalen over de waardigheid van mensen
Verhalen van kinderen
Gefolterd, geterroriseerd, getraumatiseerd
In oorlogen, al dan niet ‘geciviliseerd’
De kinderen van de tranen, de kinderen van de storm
De kinderen van de sterren;
Zij brengen de hoop,
Zij spreken van gerechtigheid,
Een gerechtigheid die een einde zal brengen aan de vloek van hebzucht en geweld en oorlog.
Gaat deze bezettingsoorlog immers niet enkel daarom?
Enkel gerechtigheid, enkel gerechtigheid kan een eind stellen aan deze vloek.

Ik laat jullie achter met de hoop van de Palestijnse dichter Mahmoud Darwish:

Schenk aandacht aan de beschonkenheid van het licht
Ook al is het licht als een vlinder
In de duisternis van de tunnel


Ter herinnering aan de Zapatistas die de tunnels huldigen die hen verenigen
Ik dank u om te luisteren
Istambul, 26 juni 2004

Corinne Kumar, El Taller International, Asian Women’s Human Rights Council en WiB India
Email: eltaller@eltaller.org
Web: www.eltaller.org

World Tribunal on Iraq, Istanbul, Turkey, June 23-26, 2005

(1) Congregation of the Storytellers at the Festival of the Children of Soweto. Mazise Kunene. Ancestors and the Sacred Mountains
(2) Ivan Illich, Shadow Work. London, Marion Boyars, 1981
(3) Corinne Kumar. A South Wind. Towards a New Political Imagery. Palgrave Macmillan, 2005
(4) Maya Angelou, USA